قلعه رودخان

قلعه رودخان
قلعه رودخان كهن ترین دژ نظامی گیلان قلعه رودخان میراث مهمی است از دژهای نظامی حكومتی درگیلان ، این قلعه مهم تاریخی كه مدت هـا مركز فرمانروایان گیـلان بوده است از بزرگترین و با عظمت ترین دژ هـای نظامی گیلان و حتی ایران محسوب می شود . قلعه رودخان در فاصله 20 كیلومتری جنوب غربی فومن واقع شده است . مساحت قلعه بالغ بر 50 هزار مترمربع و درارتفاعی بیش از 600 متر دربلندترین نقطه كوه واقع شده است . برخی از كارشناسان بنیاد قلعه را به دوره ساسانیان نسبت داده اند . این قلعه در زمان سلجوقیان در قرن 5 و 6 هجری قمری تجدید بنا شده و از پایگاههای مبارزاتی اسماعیلیان بشمار می رفته است . برای رسیدن به قلعه بعد از عبور از شهر فومن و گذشتن از روستاهای گشت ، كرد محله ، سیاه كش ، شمس تالان ، گوران پس ، هولس كام ، سیدآباد و قلعه رودخان به روستای حیدرآلات می رسیم كه از این روستا تا محل قلعه حدود 5 كیلومتر فاصله است بنای قلعه رودخان یكی از عجایب معماری گیلان بشمار میرود و به رودخان شفت و قلعه حسامی كه به حسام الدین بن امیر منسوب است نیز شهرت دارد . برای نحستین بار درسال 1830 میلادی الكساندر شودزكو خچكو محقـق لهستانی الاصل در گیلان به بررسی و تحقیق پرداخته و متوجه این قلعه شد و در یاد داشت های خود موقعیت این بنا را به ثبت رساند . اودرباره قلعه رودخان می نویسد : « قلعه رودخان ، دژی است بربالای كوهی درقسمت علیای رودخانه ای به همین نام ، روی آن از سنگ و آجر است ، طرفین در ورودی دو برج مستحكم دفاعی است و بر بالای دروازه اصلی ورودی كتیبه ای است ، این كتیبه كشف و خوانده شده و درحال حاضر در موزه رشت نگهداری می شود . » « این قلعه برای نخستین بار در سال 918 تا 921 ه . ق برای سلطان حسام الدین امیر دباج بن امیر علاء الدین اسحق تجدید بنا شده است . » سلاطین اسحاقوند كه 550 تا 1002 ه . ق بر قسمت اعظم این مناطق حكمروایی داشته اند و نسبت خود را به اشكانیان می رساننداز این قلعه با توجه به موقعیت دفاعی ممتاز و سوق الجیشی به عنوان مقر فرمانروایی خود استفاده كرده و به دفعات نیز در تجدید و مرمت آن همت گماشته اند بطوری كه در سال 918 ه . ق به امر حسام الدین تجدید بنا ی آن آغاز شد و درسال 920 ه . ق به اتمام رسید . توصیف قلعه : قلعه رودخان از دو بخش ارگ ( محل زندگی حاكم و حرمسرای وی ) و قورخانه ( محل فعالیت های نظامی و زندگی سربازان ) تشكیل شده است . ارگ درقسمت غربی این بنا در دوطبقه واقع شده است . ارگ درقسمت غربی این بنا در دو طبقه واقع شده است و جنس آن آجر است . قراول خانه ها در قسمت شرقی در دوطبقه با نورگیرها در روزنه های متعدد بر اطراف مسلط است . چشمه ای نیز میان قلعه و گودترین محل آن وجود دارد . بخش شرقی قلعه شامل : دروازه ورودی ، زندان ، در اضطراری ، حمام ، آبریزگاه . بخش غربی دوازده ورودی دارد ، چشمه ، حوض ، آب انبار ، سردخانه ، حمام ، آبریزگاه ، شاه نشین و چند واحد مسكونی كه با برج و بارو محصور شده اند . چهل برج دیده بانی دور تا دور قلعه را احاطه كرده كه اتاق های هشت ضلعی آن با طاق های گنبدی پوشانده شده است . دورتادور دیوارها و برج ها روزنه هایی شیب دار دیده می شود كه برای ریختن مواد مذاب و تیراندازی تعبیه شده اند . لازم به ذكر است كه در طول تاریخ قلعه ، هیچگاه دشمن به آن نفوذ نكرده و نتوانسته است آن را فتح كند . طبیعت منطقه رودخان از روستای قلعه رودخان تا خود قلعه طبیعت بسیار زیبا و چشم اندازهای زیادی وجود دارد كه توجه هر بیننده ای را به خود جلب می كند . در مسیر صعود به قلعه درختانی با قدمت زیاد به سمت آسمان سر برافراشته اند و نور از لابه لای شاخه های این درختان به پایین می ریزد . در سمت راست قلعه رودخانه ای به همین نام قرارداد كه از ارتفاعات سرچشمه گرفته و آب آن از جنوب به شمال درجریان است . شرایط اقلیمی و رطوبت بسیار زیاد كه در رویش گیاهان خودرو و درختان تنومند چند صد ساله موثر بوده است ، عامل اصلی در تخریب این بنا بشمار می رود . این قلعه از هدایت خان حكمران فومن در دوره كربم خان زند به حال خود رها و بطور كلی متروك شد . عوامل گیاهی و درختان قطور كه سراسر قلعه را در خود فرو برده اند در فرسایش عناصر معماری و ریزش برج و بارو و قراول خانه ها تاثیر زیادی داشته است . هم چنین وجو.د پرتگاههای عمیق ، قراول خانه مطبق ، تقسیم بندی مواضع نگهبانی ، دیواره های بلند دفاعی همه و همه حكایت از موقعیت استراتژیكی قلعه دارد ، نشان می دهد صد ها سال پیش اجداد ما از اصول پیشرفته علمی و دفاعی بهره مند بوده اند . نخستین كاوش و پژوهش های باستان شناسی در سال 1379 به سرپرستی رضا صدر كبیر انجام شد . دومین فصل كاوش در سال 82 توسط شهرام رامین انجام گردید بااین هدف كه قدمت دقیق قلعه معلوم شود . شناسایی آثار باستانی در قسمت های ناشناخته پیگیری و برای مشخص كردن لایه های استقرایی قلعه اقداماتی صورت گرفت . و این برنامه با حفاری و خاكبرداری درجهت غرب قلعه از بیستم مرداد ماه تا چهارم مرداد 84 به مدت 45 روز ادامه یافت و بطور كلی منطقه شمال غربی و جنوب غربی آن پاكسازی شد . از اقداماتی كه در جهت ترمیم و بازسازی قلعه صورت گرفته میتوان از : پاك سازی و علف زدایی از محوطه اثر ، تهیه مدارك فنی مربوط به بخش های میانی ، تجهیز كارگاه و انجام حفاظت های اضطراری و موضعی ، مرمت قسمتی از برج های ورودی و ضلع شمالی ، ترمیم سقف قسمت هایی از بخش میانی ، رطوبت زدایی از بنا ، ساخت درها و پنجره های چوبی ، نصب تاسیسات برقی ، بند كشی فضاهای داخلی و تهیه ونصب تابلو های راهنما شامل ویژگی ها و تاریخچه بنا و موقعیت آن نام برد . تدوین از : رضا پورلطفی00Facebook Google+ Twitter
رضا | پنجشنبه 8 فروردين 1387 | 11 سال پیش947 بازدید
لطفا جهت ارائه نظر وارد شوید