سد کرخه بزرگترین سد تاریخ ایران

سد کرخه بزرگترین سد تاریخ ایران
سد کرخه بزگترین سد تاریخ ایران کشور ایران با وسعت 1648000 کیلومتر یکی از فلات های پهناور آسیا است حدود جنوبی آن خلیج فارس و دریای عمان ، حد شمالی دریای خزر ، حد غربی آن کوههای زاگرس و حوزه اروند رود است که در شرق به کوههای پامیر محدود می باشد . میانگین بارندگی سالانه کشور حدود 250 میلیمتر است که کمتر از میانگین بارندگی آسیا و حدود یک سوم میانگین جهانی می باشد. تنوع اقلیمی ، شرایط توپوگرافی و جغرافیایی ، توزیع ناموزون مکانی و زمانی جریانهای سطحی در انطباق با نیازهای آبی و تغییرات شدید بین سالی از ویژگیهای هیدرولیکی بخش وسیعی از کشور محسوب می شود. از اینرو اصول مهندسی آبیاری از روزگاران پیشین مورد توجه ایرانیان قرار داشته ، تا جائی که به آن هنر آبیاری اطلاق می نموده اند . عظمت و اهمیت آبیاری در معتقدات مذهبی آداب و رسوم و سنتهای ایران جای والایی داشته است . ایرانیان در صنعت سدسازی سابقه بسیار طولانی دارد یکی از قدیمی ترین سدهای قوسی جهان بنام سد کباری مشهور است که طول تاج آن 55 متر و ارتفاع 26 متر و فقط 5 متر ضخامت دارد و شعاع قوس آن 38 متر می باشد که نشان دهنده توان اجرائی گذشتگان در ساخت سد قوسی است . برنامه های عمرانی گوناگون که با هدف توسعه اقتصادی اجتماعی کشور ، تاکنون تدوین گردیده است به طور اصولی جملگی دارای زیربنای متکی به توسعه منابع آب بوده اند . از این رو توسعه بهره برداری از منابع مختلف آب در اولویت نخست برنامه های مذکور قرار داشته و تامین آب عاملی برای دستیابی به آرمانهای رشد گردیده است رشدی که فقرزدایی ، قطع وابستگی ، ایجاد عدالت اجتماعی ، رفاه و سرافرازی را به ارمغان داشته است . توسعه کشاورزی در ایران به عنوان یکی از اهرمهای پیشرفت اقتصادی همراه با عوامل مهمی چون افزایش جمعیت ، بالاتر رفتن سطح بهداشت محدودیت آب شیرین ، برداشت بیش از حد از آبهای زیر زمینی و سرانجام هجوم جبهه های آب شور به شیرین احداث سد های مخزنی را در اولویت کارهای عمرانی قرار می دهد . از جمله این سدهای بزرگ که با شیوه مدرن ساخته شده است سد کرخه می باشد که بطور خلاصه در زیر به آن پرداخته شده است . رودخانه کرخه از مناطق میانی و جنوب غربی رشته کوههای زاگرس در نواحی غرب و شمال غرب کشور سرچشمه گرفته و پس از طی مسافتی در حدود 900 کیلومتر در امتداد شمال به جنوب ، سرانجام در مرز مشترک ایران و عراق به مرداب هور العظیم می رسد رودخانه کرخه پس از رودخانه های کارون و دز سومین رودخانه بزرگ ایران از نقطه نظر آبدهی محسوب می شود . حوزه آبریز رودخانه کرخه به وسعت حدود 43 هزار کیلومتر مربع می باشد و شامل استانهای همدان و کرمانشاه و کردستان ایلام لرستان و خوزستان می باشد . سرشاخه های اصلی تشکیل دهنده رودخانه کرخه ، رودخانه های سیمره کشکان قره سو گاماسیاب و چرداول هستند . سد کرخه ششمین سد طویل خاکی جهان و بزرگترین سد تاریخ ایران محسوب می شود . سد کرخه نخستین سد بزرگ با طراحی و اجرای داخلی و نخستین تجربه مدیریت پروژه کلان در صنعت سدسازی بوده است .سد مخزنی و نیروگاه برق آبی کرخه در فاصله 24 کیلومتری شمال غرب اندیمشک در استان خوزستان احداث گردیده است . در احداث این سد قرارگاه خاتم الانبیاء وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ، شرکت های وابسته به وزارت نیرو و بیش از 120 شرکت پیمانکاری و هشت شرکت مشاوره ای همکاری داشتند و ساخت آن نقش مهمی در ارتقای سطح دانش فنی و فن آوری صنعت سدسازی ایران داشته است . معاون برنامه ریزی و هماهنگی شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران گفت : درآمد و منفعت سد کرخه ، مسجد سلیمان و کارون 3 با فروش هر کیلو وات ساعت 5 سنت سالانه حدود یک میلیارد دلار است . مشخصات بدنه سد : نوع : خاکی با هسته رسی حجم کل بدنه سد : 32.5 میلیون متر مکعب تراز تاج سد : 234 متر از سطح دریا ارتفاع سد لز پی : 127 متر طول تاج سد : 3030 متر عرض تاج سد : 12 متر حداکثر عرض سد در پی : 1100 متر سیستم انحراف آب سد کرخه شامل یک آبراهه بتنی چهار دهانه ( کالورت ) ، سازه های آبگیر ورودی ، حوضچه آرامش انتهایی ، پیش فراز بند ، فراز بند و نشیب بند می باشد . به منظور نفوذ ناپذیر نمودن پی و جلوگیری از زه آب ، در پی سد دیواره یا غشایی نفوذ ناپذیر اجرا گردیده و به علت هزینه زیاد حفاری و تزریق ناپذیری پی سد کرخه و برای آب بندی مطمئن تر پی ، بجای اجرای پرده آب بند ، از دیوار آب بند با بتن پلاستیک استفاده شده است این دیوار آب بند که با بدنه سد هم محور می باشد ، در زیر پی سد ودر مرکز هسته رسی اجرا شده است . با درنظر گرفتن پارامتر هائی از قبیل ارتفاع سد ، حجم مخزن ، نوع سد و اهمیت آن در تامین نیازهای کشاورزی تولید انرژی برق آبی ، موقعیت قرارگیری سد نسبت به مناطق مسکونی پایین دست و خسارات اقتصادی و اجتماعی ناشی از شکست سد ، سرریز سد کرخه برای تخلیه مطمئن حداکثر سیلاب محتمل ( P.M.F ) و با در نظر گرفتن ارتفاع آزاد مناسب طراحی گردیده است مشخصات این سرریز به شرح ذیل میباشد : نوع : اوجی با شوت دریچه دار موقعیت : جناح راست بدنه ظرفیت تخلیه : 18260 متر مکعبدر ثانیه در حالت وقوع سیلاب ودارای بخش های زیر است : کانال تقرب ، سازه ورودی ، شوت ، حوضچه آرامش یکی از بزرگترین مزایا ی سد کرخه مهار سیلاب هاست که موجب وارد آمدن خسارت به بخش های مختلف ازجمله به بخش کشاورزی است بر اساس آمار ثبت شده از سال 1334 تا سال 1384 حدود 80 سیلاب بزرگ در حوزه کرخه بوقوع پیوسته است . در زمان بهره برداری از سد عظیم کرخه در طی سالهای 1382 تا 1384 چهار سیلاب در حوزه کرخه اتفاق افتاد که از میان این سیلاب ها ، سیلابهای اسفند ماه 1383 و بهمن ماه 1384 از حجم آورد بیشتری برخوردار می باشد که سد کرخه این سیلاب ها را مهار نمود .00Facebook Google+ Twitter
حبیب | سه‌شنبه 13 مهر 1389 | 8 سال پیش9449 بازدید
لطفا جهت ارائه نظر وارد شوید