نازک‌کاری هنری که به نام همدان ماندگار شد

نازک‌کاری هنری که به نام همدان ماندگار شد
نازک کاری، هنر ساخت اجسام متفاوت مثل جعبه‌هایی است که در گذشته به منظور جعبه‌ نوشت افزارو جعبه جواهرات کاربرد داشته است. ماده‌ اولیه در ساخت این رشته از صنایع‌دستی چوب است و هنرهای متفاوتی مثل معرق و خاتم بنا به سلیقه هنرمند برای ساخت و تکمیل آثار کاربرد دارد. نازک‌کاران برای ساخت آثار ابتدا با طراحی شیء مورد نظر و سپس نجاری یعنی برش قطعات ظریف چوب و در ادامه نصب قطعات و پرداخت اثر و بعد به کارگیری هنرهایی از جمله کنده‌کاری، معرق و مشبک، اشیا و آثار بدیعی را به منصه‌ بروز و ظهور می‌نشانند. این هنر به تازگی در فهرست میراث ملی به عنوان میراثی ناملموس به ثبت رسیده است. ثبت این موضوع خود نشان دهنده اهمیت و جایگاه این هنر در استان همدان است. برای دریافت اطلاعات بیشتری در خصوص این رشته و جایگاه آن پای صحبت‌های «بهجت عباسی» سرپرست معاونت صنایع‌دستی این استان نشسته ایم. دلیل تلاش معاونت صنایع‌دستی همدان برای ثبت ملی نازک‌کاری چیست؟ استان همدان تنها دارای یک استادکار حرفه‌ای در عرصه هنر نازک کاری است و این هنر با قابلیت‌های بی‌شماری که دارد بسیار ارزشمند بوده و حفظ آن ضروری به نظر می‌رسید. مواد اولیه مورد نیاز در این هنر را نام ببرید. چوب اصلی‌ترین ماده اولیه مورد نیاز در هنر نازک کاری است و در تعریفی ساده چوب ماده‌ای شناخته شده است که از برش تنه‌ درختان به دست می‌آید. این ماده انواع متفاوت دارد و در بین درختان بهترین نمونه‌های چوب را درختان گردو (که در استان همدان فراوان یافت می‌شود)، عناب ، کیکم ، فوفل، سنجد و بعضی درختان دیگر دارند. سریشم از دیر مواد اولیه هنر فوق به شمار می‌آید و این ماده طبیعی از منابع حیوانی مثل شاخ، سم ، پوست، استخوان ماهی و در مواردی از آبشش ماهی سردابی درست می‌شود. امروزه در 99% موارد به جای این ماده قابل بازیافت طبیعی از ماده شیمیایی چسب چوب استفاده می‌کنند. چه اطلاعاتی در خصوص تاریخچه و قدمت این هنر در دسترس است؟ از آنجا که آثار این رشته در زمره مصنوعات چوبی قرار می‌گیرند ابتدا باید به تشریح تاریخچه مصنوعات چوبی و پس از آن به نازک‌کاری در استان همدان پرداخته شود. ایرانیان هنرمند همان طور که با استفاده از سنگ به ساخت ابزار مورد نیاز خود می‌پرداختند از چوب نیز بهره‌های لازم را می‌بردند چنان که در نقوش آثار سنگی شوش و تخت جمشید پاره‌ای مصنوعات چوب نیز دیده می‌شود. یکی از زیباترین نمونه‌های این هنر درآسیای صغیر، منبری است که در مسجد علاءالدین در شهر قونیه موجود است و مربوط به سال 550 ه.ق است. این هنر در دوره زند و قاجار به علت نابسامانی وضع کشور از رونق افتاد و به ساخت ظروف کوچک و وسایل تزیینی همچون قاب آیینه و رحل محدود شد . اما از شواهدی هم چون دَرِ امامزاده سام و حام ( ع ) واقع در شهر سامن می‌توان فهمید که مصنوعات چوبی در دوره صفویه در منطقه ملایر از شهرستان‌های استان همدان تولید می‌شده است . دَرِ مذکور هم اکنون در موزه لطفعلیان ملایر نگه داری می‌شود. نقوش استفاده شده روی این در گره‌های هنـدسی است که نقـش آن با مغار روی چوب منبت شده است. نمونه‌های ساخت آثار چوبی در تاریخ هنرهای چوبی ایران و استان همدان بسیار بوده است اما غیر از نمونه آثار ذکر شده آن چه مجسم و ملموس بوده و بقایای آن هنوز در دست است بعضی ابزارآلات مخصوص ساخت اجسام چوبی است. هنر نازک کاری دارای کدام ارزش‌های شاخص است؟ نیروی انسانی ماهر، برگزیدن دو اثر نازک کاری استادکار همدان در مسابقات نشان اصالت یونسکو در سال‌های 87 و 89 و تکرار قابلیت‌های موجود برای سال‌های آینده و ایجاد تنوع در ساخته‌های چوبی که مشابه آن در تولیدات شهرهای دیگر موجود نیست، برخی از ارزش‌های منحصر به فرد نازک کاری همدان به شمار می‌آیند. کاربرد مواد اولیه کاملاً طبیعی در ساخت محصولات و حتی پژوهش‌ها و آزمایش‌های فیزیکی و شیمیایی گسترده توسط استاد فن در زمینه ی سریشم محکم برای حذف چسب چوب از نازک کاری، وجود پیشینه قوی برای نازک کاری در همدان ، نیاز نداشتن به سرمایه‌گذاری کلان به منظور ایجاد کارگاه تولید مصنوعات چوبی و استفاده از ابزار و وسایل ساده، لازم نبودن ابزارآلات و دستگاه های پیشرفته و مدرن برای ایجاد یک کارگاه نازک کاری و همچنین زمینه‌های آموزش سطح بالا و درست نازک کاری به علاقمندان از دیگر مزیت‌های این رشته ازشمند صنایع‌دستی محسوب می‌شود. اقدامات حفاظتی صورت گرفته در خصوص هنر نازک کاری را شرح دهید. اقدام برای تجهیز کارگاه نازک کاری، تقدیر از هنرمند نازک کار به عنوان بهترین صنعتگر در روز جهانی صنایع‌دستی و ثبت این رشته در فهرست میراث ملی از جمله اقدامات صورت گرفته در راستای حفاظت از هنر نازک کاری است. ثبت این اثر چه تأثیری بر زندگی افراد می‌گذارد؟ با این اقدام بخشی از هنرهای سنتی در حال منسوخ حفظ می‌شود ضمن اینکه صنایع‌دستی در گوشه‌هایی از زندگی مردم مورد توجه قرار می‌گیرد. در صورت توجه خاص به این رشته می‌توان شرایط را برای اشتغالزایی این فراهم کرد و هنرمندان نیز به خلق ابتکار و نوآوری تشویق می‌شوند. (از : "میراث آریا / chtn.ir00Facebook Google+ Twitter
ز.ر | پنجشنبه 31 شهريور 1390 | 8 سال پیش1595 بازدید
لطفا جهت ارائه نظر وارد شوید