موقعیت جغرافیایی دهستان چانف

موقعیت جغرافیایی دهستان چانف (سیستان وبلوچستان- شهرستان نیکشهر –بخش لاشار) دهستان چانف در در قسمت جنوبی استان سیستان و بلوچستان وقع شده است. این دهستان ازشمال به ایرانشهر((iranshahrو از جنوب غربی به نیکشهر(nikshahr) محدود می شودوسعت آن 13 کیلو متر مربع است . این دهستان از توابع بخش لاشار –اسپکه(spakeh) و جزو شهرستان نیکشهر است ولی مردم این دهستان به دلیل نزدیکی مسافت و سهولت حمل و نقل اکثر امورات روزانه از جمله اقتصادی،اجتماعی و درمانی خود بیشتر با شهرستان ایرانشهر در ارتباط هستند . روستاهای توابع دهستان چانف((chanf شامل : گوانک((gavank، برشک((barashk، ناگوک((naghok، ناگان(naghan )،هبودان(habodan) ،توکلی((tokali ،بگ(bogh) ،کلگوک((kalagok، شهریانچ((shahreyanch، کسمزور(kasmazor،گورناگان((ghornagan، مهنت((mehnat، گوهچ(govahch)، زهرکان((zahrakan، بیتیچ دپ(bitichdap )،کهیری((kahiri، تنکسر((tanksar،کناری(konari) ،گمردوچ دپ(ghamardochdap) و غیره می باشد . کوهها رشته کوههای اطراف دهستان چانف جزئی از سلسله جبال آهوران محسوب می شوند و کوههای آهوران جزئی از رشته کوه بزگ و طویل مکران می باشد که جدا کننده ایرانشهر و نیکشهر می باشد جهت این رشته کوه از غرب به شرق است و دهستان چانف مانند دشت وسیعی محسور بوسیله رشته کوه آهوران است . این رشته کوه در مسیر باد جهل گوات یا باد جنوب و گوش در قسمت جنوب شرقی قرار دارد . بلند ترین کوههای این رشته کوه عبارتند از : 1- کوه پاگ ارتفاع آن 2110متر از سطح دریا در قسمت جنوب غربی چانف واقع شده است 2-کوه لوند و پالام(آسن کوه) با ارتفاعی کمتر از کوه پاگ در قسمت مشرق چانف قرار دارند. ابتدا و سرچشمه رودخانه کاجو از کوههای اطراف این دهستان که جزئی از سلسله جبال آهوران می باشد سرچشمه می گیرد و مسیر رودخانه از شمال به جنوب است و با ادامه مسیر از قسمت جنوب تبدیل شدن به رودخانه گرگرو به رودخانه سرباز باهو کلات می پیوندد و پس از عبور از باهوکلات می پیوندد و پس از عبور از باهوکلات به خلیج گواتر می ریزد. آب و هوا ریزشهای جوی بادها آب و هوای دهستان چانف به تبع قرار گرفتن در ناحیه آب و هوای گرم و خشک نیمه بیابانی میزان حرارت بالاست و هوا از اواسط خرداد ماه رو به گرمی میرود و ملایمت و سردی خود را از دست می دهد و منطقه کم کم خود را برای هوای گرمتر آماده می کند و بادهای گرم تابستانی شروع به وزیدن می کنند و در این زمان درجه حرارت به 30 تا 38 درجه میرسد . در تیر ماه بادهای محلی زیر گُوات در قسمت جنوب و جَهل گوات یا کوش در قسمت جنوب شرقی و شرق شروع به وزیدن کنند وزش این باد ها همزمان با ورود توده بادهای موسمی تابستانی هند از طرف جنوب غربی اقیانوس هند می باشد چون این باد ها حامل رطوبت هستند در بعضی از مواقع موجب بارندگی می شوند و این بادها وقتی که به کرانه های مَکُّران می رسندبه نواحی جنوب شرقی ایران نفوذ می کنند ولی در بیشتر مواقع این بادها موجب بارندگی نمی شوند و فقط گاهی بارندگی خیلی کم و بصورت رگبارهای پراکنده بوجود می آورند . با وزش باد لُوار در تابستان به شدت گرما افزوده می شود . گرمی هوای تابستان تا شهریور به همین منوال ادامه دارد و از شهریور ماه به بعد هوا گرمی و حرارت گذشته خود را از دست می دهد و روز به روز از گرمی هوا کاسته می شود و با شروع فصل پاییز بادهای پاییزی شروع به وزیدن می کنند و هوا کم کم رو به سردی میگراید و درختان برگهای خود رااز دست می دهند با تمام شدن فصل پاییزفصل سرد زمستلن شروع می شود و هواسرد می شود و درجه حرارت به 10تا 20 درجه می رسد در این زمان با وزش باد شمال یا گُوریچ به شدت سرما افزوده می شود و با وزش باد ایران که که باد باران آور زمستانی است بارانهایی به صورت پراکنده شروع می شود و زمانی که هوا به شدت سرد می شود آب رودخانه ها یخ می بندد و محصولات کشاورزی را از بین می برد بخصوص در زمستان با سرد شدن هوا باقلا (باکَلینک) و دیگر گیاهان و سبزیجات از بین می روند در حامین که فصل خرماچینی است و دو ماه و نیم طول می کشد با وزش جهل گوات در چله تابستان بارانهایی به صورت نا منظم می بارد و بارانهای بَشّ که در این زمان می بارند باعث خرابی محصولات خرما می شود . با رسیدن فصل بهار و وزش با هوشاک و سر گوات از طرف مغرب و شروع خزان هوا معتدل می شود و فصل جوانه زدن و شکوفه زدن درختان است باد گرّو این باد به باد جنوب غربی موسوم است بادی که جهت وزش آن از جنوب غربی به طرف شمال شرقی است زمان وزش باد گرّو اواخر بهار است اما در اوایل تابستان نیز این باد می وزد که توام با گرد و خاک و طوفان است رودخانه ها رودخانه ها یکی از عوامل حیاتی روستا به شمار میروند واز اهمیت زیادی برخوردارند. بیشتر نخلستانها وباغها در کنار رودخانه ها قرار دارند ورود خانه ها بیشتر فصلی هستند.وآب دایمی در آنها جریان ندارد. چند سالی است بعلت کمی نزولات آسمانی آب رود خانه ها کم شده و کشاورزی بشدت فلج شده است. رودخانه هایی که در چانف قرار دارند مسیر آنهااز جنوب غربی به طرف مشرق است. و سه رود خانه هوشاپ جهی در قسمت جنوب غربی وبگان در قسمت غرب وگواتریچ در جنوب قرار دارند. ودر قسمت شمال سه رود خانۀ .ملینچان،دازان وجسیس قرار دارندکه نقش مهمی در آبیاری باغهاونخلستانهای اطراف چانف دارند. با پیوستن این رودخانه هادر قسمت شرق رودخانه بزرگ روک بوجود می آیدواین رودخانهبه طرف مشرقبه حرکت خود ادامه میدهدودر محلی به نام مین با پیوستن به رودخانه جسیس که از پرآب ترین رودخانه های چانف می باشند واولین شعباتی هستند کهاز چانف شروع می شوندو با پیوستن دو رود خانه جسیس و روک مسیر حرکت آنها به شمال به جنوب تغییر میکند ودر مسیر با پیوستن شعباتی دیگروشکل گرفتن رود خانه کاجو به سوی قصرقند حرکت می کند وبا پیوستن به رودخانه سرباز رودخانه بزرگ باهوکلات شکل میگیرد وبه طرف جنوب شرقی به خلیج گواتر در دریای عمان میریزد....... چشمه ها چشمه ها نقش موثری درکشاورزی و آبیاری باغها ومزارع دارند.چنانکه باران زیاد ببارد میزان آب چشمه ها نیز افزایش می یابد و در سالهای خشک وکم باران آب چشمه ها نیز کم میشود. قسمت عمده ای از زمین ها بوسیله چشمه ها آبیاری میشوند و چشمه های دهستان چانف عبارتند از:محتاج کنیگ در قسمت شمال وهنجیرک بن در قسمت شمال حوالی بگان قرار داردکه نخلستانها وباغهای بگان را آبیاری میکند سارتاپ در مرکز نخلستان چانف قرار دارد. قنات قنات سابقه باستانی و چندین هزار ساله دارد وایرانیان مبتکر حفرقنات بوده اند حفر قنات امروزه در اکثر نقاط که آب های سطحی کم هستند متداول است . در این نقاط که هوا گرم و خشک است وآبهای سطحی وتعداد چشمه ها کم است ومردم به حفر قنات روی آورده اند و قنات بهترین وسیله ومنبع بدست آوردن آب برای آشامیدن وآبیاری کردن اراضی است بوسیله قنات آبهای سطحی قسمت آبدار دامنه کوهها وارتفاعات و نزدیک رودخانه هارا جمع کرده ودرنواحی دورتر زمین آب را به سطح زمین می رسانند وچاه مادر تا زمین مزروعی از 2 کیلو متر تا 10 کیلومتر میباشد وفاصله چاهها بصورت مجرای زیر زمینی با شیب ملایم به هم متصلند ومسیر قنات های چانف از مغرب به طرف مشرق میباشد این چاهها برای باز کردن راه آب همچنین برای تهویه ولایه روبی قناتها در مواقع مسدود شدن راه آب با لایروبی چاهها وقنات وکانالهای زیر زمینی راه آب را باز می کنند از جمله قناتهای چانف : جوبهرام میباشد که با گذشتن از مرکز روستا به طرف نخلستان حفر شده است که بزرگترین منبع آبیاری نخلستان وباغهای چانف می باشد وقنات های ملینچان از جمله دیگر قناتها می باشند و2 قنات در ملینچان پایین و یک قنات در ملینچان بالا حفر شده اند این قناتها برای آبیاری باغها ونخلستانها وهمچنین برای مزارع گندم وبرنج ودیگر غلات وگیاهان به کار می رود قنات دیگری در دازان قرار دارد که برای آبیاری نخلستان مزارع گندم استفاده می شود....... آب معدنی (آب معدن چانف) آب معدنی در حوالی چانف قرار دارد که در اصطلاح عامه با نام معدن ذکر می شود که برای امداض کلیوی بسیار مفید است که روزانه افراد زیادی برای استفاده از این موهبت الهی از سرتاسر استان به این مکان می آیند مخصوصا افراد مناطقی که آب آن سنگساز است یک آب معدنی که برای امراض پوست وترک دست و پا و ورم کردن پوست بسیار مفید است در قسمت جنوبی چانف و در نخلستان روک قرار دارد .طعم این آب تلخ است و این آب گوگردی است و بوی آن مانند بوی تخم مرغ است . خاکها خاک قرمز- این خاک در بیابان قرار دارد که بیشتر برای ساختن دیوارو کارهای ساختمانی از آن استفاده می شود و برای کشاورزی مساعد نیست . خاک سیاه- این خاک بیشتر در نخلستان و باغها و زمینهای کشاورزی قرار دارند و خاک تمامی زمینهای کشاورزی قرار دارند و خاک تمامی زمینهای کشاورزی قرار دارند و خاک تمامی زمینهای کشاورزی از این نوع است و این خاک برای ساختمانهای گلی بسیار مفید است و از استحکام زیادی بر خوردار است و این خاک حاصلخیز برای کشاورزی مفید است . خاک نرم در اصطلاح محلی پلک این خاک بسیار نرم است که این خاک بیشتر در پشت سد های خاکی و آب بند ها جمع می شود . اسپیت خاک یا همان خاک سفید که که به آن حاجگل می گویند خاکی بسیار ریس است که بجای گچ سفید و سفید کردن خانه ها از این نوع خاک استفاده می کنند . پوشش گیاهی به علت قرار گرفتن در ناحیه نیمه بیابانی و همچنین به علت باران کم و نا منظم در این منطقه گیاهانی که بتوانند در برابر گرما و خشکی هوا مقاومت دارند رشد می کنند و این گیاهان با فاصله زیادی میرویند پوشش گیاهی بیابانهای اطراف بصورت استپ می باشد و گیاهان اطراف آن بیشتر به صورت خردار می باشند . گونجت و دولک دنک پوتار بون لاتیگ و پترونک و اگالینچ از جمله گیاهانی هستند که در بیابان و اکثر اً در فصل بهار رشد می کنند. درختان پراکنده این ناحیه گز و کهور و کنار – پسته وحشی (گون) و گیلاس وحشی (تی تل) پیر –گیشتر (شیطرج ) چش (مغیلان) و چگرد و کسیر از جمله گیاهانی هستند که در بیابان و کوههای اطراف رشد می کنند . گیاهان داروئی در کوهستانهای اطراف چانف گیاهان دارویی از قبیل ازگند (بهمن بری): برای سرفه و تنگی نفس و برای درد چشم از آن استفاده می کند چش (مغیلان): جشانده آب برگ آن برای رفع دل درد و سوزش مجاری ادرار و شیره و پوست آن برای رقت منی و سرعت انزال جریان منی مفید است . سداپ : مسکن درد گوش و زیاد کننده هوش و مقوی معده است کوهی بتاگ : بادمجان بری برای سرفه و تنگی نفس درد پهلو و سیاه کننده موی سر . گواتگ (شوت ): هضم کننده و برای ضعف معده و سنگ کلیه و امراض سینه. کزین ارواح : برای ریش و زخم (فقیرا ) حَرهِچک (خار شتر ) : دافع یرقان پینلوک (پیاز دشتی ) : برای مری و درد سر و درد گوش و تقویت حنجره نَدَک(کور گیاه) : بای درد دندان و دفع سختی طحال گیشتر (شیطرج ): شیره و آب آن با سرکه دافع برص و خارش و برای درمان بعضی زخمها و و برای در آوردن خارهایی که به بدن می روند . کارچک و شینزگ: هر دو برای سوزاک و سوزش محل ادرار گواتام ،گنداکو و پنیر درنه برای درد شکم و پیچش شکم پورچینک : دفع اسحال گردر : برای دست و پا درد و تقویت اندامها نژاد نژاد مردم این منطقه به طبع نژاد آریائست به سب موقعیت جغرافیایی منطقه ودور بودن از تهاجم مغول و تیمور و اعراب و یونانیان و سایر اقوام و ملل قوم بلوچ نژاد خود را بخوبی خفظ کرده است . کمیسیون ملی یونسکو در بارۀ نژاد بلوچ چنین می گوید .« بدون شک قوم بلوچ از همین قوم آریایی جدا شده و پس از گذشتن از مناطق شمالی به جنوب آمده اند و نزدیکی زبان بلوچی به زبان باستانی مؤید این تصور است قوم بلوچ ایرانی همانند کرد وتاجیک و سیستانی شعبه ای از نژاد ایرانی هستند » اغلب پژوهشگران ایرانی وخارجی معتقدند که نژاد ایرانی خاصه نژاد بلوچ از زیباترین نژادهاست وبه قول:«اوژن اوبن فرانسوی در سلسله جبال غربی و جنوبی کردها،لرهاوبلوچها از نژاد خالص ایرانی می باشند که کاملاًدست نخورده باقی مانده اند»... در فرهنگ معین نیز چنین آمده نا طوایفی که در بلوچستان ایران ونیز سیستان وسند و پنجاپ همچنین عدۀ کمی از آنها نزدیک مرو در ترکمنستان شوروی سکونت دارند وزبان آنها بلوچی است بلوچهای ایران متقسم به چند طایفه اند که بعضی منقسم به چندین تیره می باشند بلوچها ظاهراً مقارن با حمله سلجوقیان به کرمان با اقوام بیابانگردی به نام کوچ و قفص وبلوچ مواجه شدند . زبان و لهجۀ آن شعبه ای از گویشهای مکرانی است و کلمات پراکنده ای نیز بصورت انگلیسی وعربی در زبان مردم این منطقه وجود دارد کلمات انگلیسی در زمان تسلط انگلیسیها بر این مناطق وارد زبان ولهجه این منطقه شده وکلمات نیز توسط افرادی که برای کار به کشورهای عربی خاشیۀ خلیج رفته اند به مرور زمان در این لهجه گنجانده شده اند .. پوشاک لباس مردانه بلوچی از پیراهن بلندی که تا سر زانو و گاهی هم پایین تر بوده و به طور متوسط از سه الی پنج متر پارچه تشکیل شده است که به آن جامگ(jamagh) یا پشک(pashk( و در بعضی دهات به آن کمیس(kamis )(که همان قمیص عربی است ) می گویند . وشلوار نیز تشکیل شده از همان پارچه وهمرنگ و همنوع با همان پارچه دو تا سه متر که از کمربند نخی به نام (آهنجگ(ahenjagh)یا نشپیل(neshpil) )استفاده می کنند وبعضی از مردان بلوچ شال یا لنگ(longh )به سر خود می بندند که آن را پاگ(pagh) می نامند وعده ای دیگر نیز کلاههای مشکتی(mashkati)و کلاه کلی (koli)پاکستانی به سر می گذارند... لباس زنان نیز لباسهای دست دوزی شده که بلندوگشاد وتا زمین 10تا30سانتی متر فاصله دارد که لباس زنان شامل چند تکه برجسته دست دوزی شده است.بالای تنه به آن( جیگ (jeigh) می گوینداز روی شکم تا انتهای دامن که به آن( پندول(pendool)وبه سر آستین که به آن( آستینگ(asting)وبه سرپارچه های شلوار که به آن( پادگ(padag)یا (پانچک(panchak)می گویندکه با نخ های رنگارنگ به طرح های مختلف دوخته شده وبه روسری زنانه (سریگ(sarig)می گویند وخاشیه رو سری ها با نخ های رنگارنگ دوخته شده که به اصطلاح محلی (کریشی(koreshi)می گویند... مسکن خانه ها و مسکن روستا به تبع مقتضیات طبیعی عموماً از خشت و گِل و مصالح سنگی و چوبی ساخته شده اند ساده ترین نوع مسکن در دهات ودر میان دامپروران اطراف خانه ساده و گنبدی شکلی بنام تیپ(tip) یا گرد تیپ(gerdtip)می باشد که از برگ و چوب درختان بحصوص برگ درخت خرما وچوب درخت گز(gaz)و برگ درخت پهن برگ (doz)ساخته می شود گاهی قسمت پائین چوبها را با گِل میگیرند و انبار های غله روستائیان نیز به همین شکل است ولی بیسشتر خانه های داخل روستا گِلی و خشتی و سنگی هستند وبرای پوشش سقف آنها از چوب وتنه درخت خرما استفاده می کنند. اخیراً مسکن روستا تابع تحول مواد و مصالح ساختمانی شده است و این نیز با مقتضیات و سطح زندگی و درآمد مردم نیز مرتبط است .00Facebook Google+ Twitter
عبدالجلیل جعفری | سه‌شنبه 9 اسفند 1390 | 7 سال پیش2020 بازدید
لطفا جهت ارائه نظر وارد شوید