ارگ‌ بم‌ این بنای خشتی عظیم

ارگ‌ بم‌ این بنای خشتی عظیم
در شمال‌ شرقی‌ شهر بم‌، در دامنه‌ صخره‌ای‌ عظیم‌، قلعه‌ مستحكمی‌ را پی‌ افكنده‌اند كه‌ به‌ ارگ‌ بم‌معروف‌ است‌. این‌ قلعه‌، شهر قدیم‌ بم‌ است‌. این‌ شهر قدیم‌ از چهار قسمت‌ و 38 برج‌ دیده‌بانی‌ تشكیل‌ شده‌است‌. در طرف‌ جنوب‌ قلعه‌ 4 حصار و در طرف‌ شمال‌ شرقی‌ آن‌ یك‌ حصار بزرگ‌ وجود دارد. مصالح‌ اصلی‌ بناخشت‌ خام‌، گل‌رس‌ و كاه‌ است‌، ولی‌ در بعضی‌ قسمت‌های‌ آن‌ سنگ‌ و آجر و تنه‌ درخت‌ خرما نیز بكار رفته‌است‌. قسمت‌های‌ مختلف‌ قلعه‌ به‌ ترتیب‌ عبارتند از: دروازه‌ ورودی‌، محله‌ عامه‌ نشین‌، سربازخانه‌ و بنای‌ مركزی‌یا حاكم‌نشین‌. خانه‌های‌ عمومی‌ در كنار كوه‌ و بر روی‌ زمین‌ مسطح‌ بنا شده‌ و از نظر شهرسازی‌ مجموعه‌ای‌ كامل‌ است‌.مكان‌های‌ شناخته‌ شده‌ آن‌، راهرو اصلی‌ (بازار)، حسینیه‌، مسجد (آتشكده‌)، زورخانه‌، حمام‌ (عمومی‌) و سابات‌جهودهاست‌. بیشتر خانه‌های‌ عامه‌ متصل‌ به‌ هم‌ ساخته‌ شده‌ و غالب‌ آنها به‌ همدیگر راه‌ دارند. در بعضی‌ خانه‌هاآثار حمام‌ اختصاصی‌ به‌ چشم‌ می‌خورد. تعدادی‌ از ساختمان‌ها بصورت‌ دو طبقه‌ ساخته‌ شده‌ كه‌ به‌ احتمال‌ زیادبر اثر افزایش‌ جمعیت‌ بوده‌ است‌. بعد از ورودی‌، یك‌ راه‌ اصلی‌ تا دروازه‌ دوم‌ كشیده‌ شده‌ كه‌ قسمتی‌ از این‌ راه‌بازار شهر است‌. ارگ بم آثار كارگاه‌ نانوایی‌، روغن‌گیری‌ و قفسه‌های‌ خشتی‌ بازار، نشانی‌ از رونق‌ گذشته‌ آن‌ است‌. به‌موازات‌ راه‌ اصلی‌، دو راه‌ دیگر نیز به‌ دروازه‌ دوم‌ اتصال‌ دارد. حسینیه‌ شامل‌ یك‌ محوطه‌ بزرگ‌، ایوان‌ دو طبقه‌قرینه‌ و چند اتاق‌ است‌ و سه‌ منبر خشتی‌ دارد. زورخانه‌ از چهار ایوان‌، یك‌ گنبد و یك‌ گود تشكیل‌ شده‌ است‌.ارگ‌ بم‌ دو مسجد بنام‌ مسجد جامع‌ و مسجد حضرت‌ محمد (ص‌) دارد. حمامی‌ نیز در محل‌ عامه‌ وجود داشته‌كه‌ در حال‌ حاضر منهدم‌ شده‌ است‌. بعد از دروازه‌ دوم‌، اصطبل‌، حصار و اتاق‌هایی‌ مخصوص‌ نگهبانان‌ وجوددارد. ارگ بم بعد از دروازه‌ سوم‌ سربازخانه‌، خانه‌ فرمانده‌ قشون‌ و آسیاب‌ بادی‌ قرار دارد. در مركز قلعه‌، عمارت‌ چهارفصل‌ سه‌ طبقه‌ به‌جامانده‌ كه‌ محل‌ استقرار حكومت‌ قلعه‌ بوده‌ است‌. در كنار این‌ بنا، حمام‌ اختصاصی‌ حاكم‌ وچاه‌ آب‌ وجود دارد. بنای‌ قلعه‌ را به‌ بهمن‌ اسفندیار نسبت‌ می‌دهند. سابقه‌ ارگ‌ بم‌ به‌ قبل‌ از اسلام‌ مربوط‌ است‌ وبارها بازسازی‌ شده‌ است‌. متاسفانه این بنا در زلزله بم آسیب جدی دید ! مطلب و عكس از سی دی ایران كهنتر از تاریخ ۱۳۸۵ نشر ایرانگردان 00Facebook Google+ Twitter
محمد | سه‌شنبه 9 مرداد 1386 | 12 سال پیش849 بازدید
لطفا جهت ارائه نظر وارد شوید