سایت
دسترسی سریع به نقشه
سایت های مرتبط
کار آفريني و نقش آن در توسعه اقتصادي روستاهاي ايران
فرستنده: عبدالله امیدی
کار آفريني و نقش آن در توسعه اقتصادي روستاهاي ايران

1- ويژگي‌هاي جامعه روستايي ايران


روستا بعنوان بخش بزرگي از نظام اجتماعي و جمعيتي کشور که در آن تعداد کثيري از عوامل انساني مولد سکونت دارند محسوب مي شود در روستاها عوامل و منابع ارزشمندي اعم از عوامل انساني و منابع طبيعي و اقتصادي بعنوان ذخاير استراتژيک کشور وجود دارد که در پيشرفت جامعه نقش مهمي ايفا مي کنند. نقش و اهميت فراورده ها و توليدات روستايي در رفع نيازهاي رو به تزايد جامعه درخور توجه مي باشد نظير توليد محصولات کشاورزي، زراعي، دامي و صنايع تبديلي که نقش بي بديل و منحصر بفرد است. براي جامعه اقتصادي ما بسياري از دستاوردهاي روستائيان نقش استراتژيک داشته و اهرم قابل اتکايي در پشتيباني از نظام اقتصادي کشور در عرصه جهاني از طريق صادرات و ورود کالاهاي ملي به بازارهاي پرظرفيت جهاني بوده، يعني درحقيقت شناسه قدرت اقتصادي کشور در نزد جهانيان تلقي گرديده مضافاً اينکه تکيه براقتصاد تک محصولي نفتي را تقليل مي دهد. فعال سازي ساکنان روستاها در ايران مي تواند کمک شايان توجهي به تامين امنيت اجتماعي نموده و باعث کاهش حجم زياد ناملايمات اجتماعي گشته و منجر به کاهش پديده " مهاجرت روستا - شهري" شود. ايجاد و راه اندازي کسب وکارها مانند کسب وکارهاي خانوادگي و گروهي در روستاها بدليل وجود پيوندهاي قوي اجتماعي و روحيه بالاي مشارکت و تعاون در روستاها بالاتر از شهرهاست روحيه کار و تلاش و مسئوليت پذيري و التزام و تعهد به پيشرفت درميان جمعيت روستايي بيشتر از شهرنشينان وجود دارد.

تمامي جوامع روستايي با معضل بيکاري به نوعي دست به گريبان هستند و ابعاد اين معضل، بخش‌هاي اقتصادي، اجتماعي و حتي سياسي را نيز متاثر ساخته است. اين معضل بعنوان يکي از مهمترين مشکلات اقتصادي و اجتماعي روستاها مطرح مي‌باشد. در حال حاضر، ايجاد فرصت هاي شغلي جديد در مناطق روستايي کشور از اهميت دو چنداني برخوردار است. زيرا علاوه بر آمار بالاي بيکاري در روستاها، (سالانه بالغ بر 550 هزار نفر نيروي کار جديد به بازارکار روستاها عرضه مي‌شود(مرکز آمار ايران)) کشور با معضل مهاجرت روستائيان به شهرها، بخصوص به شهرهاي بزرگ مواجه است که اين امر خود پيامدهاي منفي زيادي در زمينه هاي مختلف اقتصادي، اجتماعي، زيست محيطي و امنيتي دارد. همچنين جوان‌گزين و نخبه‌گزين بودن مهاجرت‌هاي روستايي از جمله عواملي است که فرآيند توسعة درون‌زا و روند بهبود شرايط زندگي در روستاها را مختل مي سازد.

2- توسعه روستايي

نقش و جايگاه روستاها در فرآيند توسعه اقتصادي – اجتماعي و سياسي در مقياس محلي، منطقه‌اي، ملي و بين المللي و پيامدهاي توسعه نيافتگي مناطق روستايي چون فقر گسترده ،‌نابرابري فزاينده، رشد سريع جمعيت، بيکاري، مهاجرت و غيره موجب توجه به توسعه روستايي و حتي تقدم آن بر توسعه شهري گرديده است برنامه‌هاي توسعه روستايي، جزئي از برنامه‌هاي توسعه هر کشور محسوب مي‌شوند که براي دگرگون‌سازي ساخت اجتماعي-اقتصادي جامعه روستايي بکار مي‌روند. اينگونه برنامه‌ها را که دولت‌ها و يا عاملان آنان در مناطق روستايي پياده مي‌کنند، دگرگوني اجتماعي براساس طرح و نقشه نيز مي‌گويند. اين امر در ميان کشورهاي جهان سوم که دولت‌ها نقش اساسي در تجديد ساختار جامعه به منظور هماهنگي با اهداف سياسي و اقتصادي خاصي به عهده دارند، مورد پيدا مي‌کند. از سوي ديگر توسعه روستايي را مي‌توان عاملي در بهبود شرايط زندگي افراد متعلق به قشر کم‌درآمد ساکن روستا و خودکفاسازي آنان در روند توسعه کلان کشور دانست . توسعه روستايي به نوين سازي جامعه روستايي مي پردازد و آن را از يک انزواي سنتي به جامعه اي مدرن تغيير خواهد داد که با اقتصاد ملي عجين شده است بنابراين هدفهاي توسعه روستايي در محدوده يک بخش خلاصه نمي شود، بلکه مواردي چون بهبود و بهره وري ، افزايش اشتغال، تامين حداقل غذا، مسکن و آموزش و بهداشت را در بر مي‌گيرد . اهداف توسعه روستايي را مي توان به چهار دسته کلي تقسيم کرد: اهداف اقتصادي – اجتماعي- سياسي و طبيعي . بطور کلي توسعه روستايي، فرآيند توسعه دادن و مورد استفاده قرار دادن منابع طبيعي و انساني، تکنولوژي، تسهيلات زيربنايي، نهادها و سازمانها، سياستهاي دولت و برنامه ها بمنظور تشويق و تسريع رشد اقتصادي در مناطق روستايي جهت ايجاد اشتغال و بهبود کيفيت زندگي روستايي براي ادامه زندگي و پايداري حيات است ).


در گذشته بعضي مديران و سياست‌گذاران امر توسعه، صرفاً بر "توسعه کشاورزي" متمرکز مي‌شدند که امروز نتايج نشان داده است که توسعه روستايي صرفاً از اين طريق محقق نمي‌شود. روستا جامعه‌اي است که داراي ابعاد اجتماعي مختلف است و نيازمند توسعه همه‌جانبه است نه صرفاً توسعه کسب‌وکار و نظامي به نام "کشاورزي". هرچند بايد گفت که از طريق توسعه کشاورزي موفق نيز الزاماً توسعه روستايي محقق نمي‌شود. چون اولاً فوايد توسعه کشاورزي عايد همه روستاييان نمي‌شود (بيشتر عايد زمين‌داران، بخصوص مالکان بزرگ، مي‌شود)، ثانياً افزايش بهره‌وري کشاورزي باعث کاهش نياز به نيروي انساني مي‌شود (حداقل در درازمدت) و اين خود باعث کاهش اشتغال روستاييان و فقر روزافزون آنان و مهاجرت بيشتر به سمت شهرها مي‌شود.

چالش هاي توسعه روستا


مناطق روستايي براي توسعه با مشکلات و چالشهايي روبرو هستند که شناخت آنها باعث مي شود مسئولين استراتژي مناسب جهت توسعه را براي روستاها انتخاب کنند چالشهاي مناطق روستايي عبارتند از: 1-عدم دسترسي به سرمايه وامکانات 2-مشکل درعرضه کالاها وخدمات 3-تاکيد بر يک صنعت يا کسب وکار خاص 4- تمايل شديد به مهاجرت 5-گسترش روزافزون تغييرکاربري اراضي زراعي 6-امکان ريسک کمتر در روستاها 7-کمبود سازمانهاي حمايت کننده

استراتژي‌هاي توسعه روستايي

کشورها و مناطق مختلف جهان، متناسب با شرايط و اولويت‌ها، رويکردها و استراتژي‌هاي توسعه روستايي متفاوتي را در پيش گرفته‌اند. قطعاً نمي‌توان بدون درنظرگرفتن تجربيات جهاني در اين زمينه و با تمرکز صِرف بر اشتغالزايي در روستاها (بدون درنظر گرفتن استراتژي توسعه روستايي) توفيق چنداني بدست آورد (که پايدار و ماندگار نيز باشد). چون اشتغالزايي و کارآفريني در فضايي مستعد رخ مي‌دهد و بدون وجود آن فضا عملاً نمي‌توان متوقع موفقيتي پايدار بود

رويکردها و استراتژي‌هاي توسعه روستايي را اينگونه مي‌توان تقسيم‌بندي نمود

الف. رويکردهاي فيزيکي-کالبدي: 1. استراتژي توسعه و بهبود زيرساخت‌هاي روستايي


ب. رويکردهاي اقتصادي: 1. استراتژي انقلاب سبز 2. استراتژي اصلاحات ارضي 3. استراتژي صنعتي‌نمودن روستاها 4. استراتژي رفع نيازهاي اساسي


ج. رويکردهاي اجتماعي-فرهنگي: 1. استراتژي توسعه اجتماعي 2. استراتژي مشارکت مردمي


د. رويکردهاي فضايي، منطقه‌اي و ناحيه‌اي: 1. استراتژي‌هاي تحليل مکاني 2. استراتژي توسعه روستا-شهري 3. استراتژي يوفرد 4. استراتژي نظام سلسله‌مراتبي سکونتگاه‌ها و برنامه‌ريزي مراکز روستايي 5. استراتژي توسعه يکپارچه ناحيه‌اي 6. استراتژي توسعه زيست-ناحيه 7. استراتژي توسعه پايدار و همه‌جانبه روستايي

مهمترين راهکار هاي استراتژيک توسعه روستايي عبارتند از:


1-تغيير نگرش حاکم بر اذهان مديران و مردم نسبت به روستا از طريق: فرهنگ سازي بوسيله رسانه هاي جمعي و عمومي، برجسته سازي و توجه ويژه به مناطق روستايي در نظام آموزشي، ابراز توجه ويژه به روستاها توسط مديران ارشد (مثل اقامت آنان در روستاها)و...


2-جذاب سازي فضاي روستايي کشور از طريق: توسعه هدفمند فضاهاي فرهنگي وآموزشي روستاها، ايجاد مراکز تفريحي، اقامتي، سياحتي در روستاها


3- تکميل و تکامل جامعه اطلاعاتي روستايي کشور مانند ايجاد ارتباطات مخابراتي، ارتقاي سواد اطلاعاتي آنان و نزديک سازي فرهنگ شفاهي روستائيان با فرهنگ مکتوب ديجيتال.


4-تشکيل خوشه هاي دانشي روستايي و توسعه زير ساخت هاي دانشي مثل تدوين نقشه صنايع روستايي کشور، ايجاد و توسعه مراکز تحصيلي وآموزشي(بخصوص آموزش هاي کاربردي)، ارتقاي سطح سواد روستائيان وآموزش آنان در بکارگيري روش ها و فناوري هاي نوين


5-نوسازي مناطق آسيب ديده روستايي و توسعه اشتغال زايي در روستاهاي کشور از طريق حاکم سازي فضاي کارآفريني وايجاد پارک هاي کارآفريني در مراکز و مناطق مستعد و همچنين حمايت از فارغ التحصيلان روستايي براي راه اندازي کسب و کار در روستاها


6-شکوفاسازي اقتصاد روستايي و تاسيس روستاهاي نوين که از جهات موقعيت وامکانات همپاي شهرها باشند،توسعه صنايع دستي و روزآمدساز آنها، جذب سرمايه گذاران خارجي و بخش خصوصي به سمت روستاها و فرهنگ سازي براي تغيير الگوهاي مصرف و توليد در روستا.

برنامه هاي توسعه روستايي بايد به مواردي همچون: ايجاد اشتغال در بخش‌هاي غيرکشاورزي،کنترل جمعيت، توسعه اجتماعي و شهرسازي روستا، کاهش مهاجرت به شهرها، افزايش سطح رفاه، تاکيد بر جذب و توسعه فناوري هاي جديد و آموزش و تربيت نيروي انساني ماهر توجه داشته باشد

   زمان آخرین ویرایش : ( 16:07 ) 06/09/1389
  تعداد بازدید : 1962
بدون رای

 نظرات شما درباره این عنوان
 
فرستنده نظر
نظر شما
رتبه شما
 
 
workshop vayamedia
rooztab.com
مولتی ویرا - خدمات میزبانی وب